محمد حسن خان اعتمادالسلطنه چهره ی برجسته واندیشمند دوره ناصری در سفرهایی که ناصرالدین شاه قاجاربه منطقه بلده نورداشت همراه وی بود.خاطرات سفروی به بلده نوردرکتابی به نام جغرافیای ولایت نور،سال قبل توسط انتشارات میرماه به چاپ رسید که متاسفانه دربلده نورتوزیع نگردید.
خلاصه ای ازاین کتاب توسط مهندس محمدعلیزاده تهیه شده است که خدمتتان ارایه می گردد.
توصیف بلده نورازقلم محمدحسن خان اعتمادالسلطنه:
ولایت نور،مفهوم کریمه« بلدهٌَ طیبهٌَ ورب الغفور»قرآن کریم سوره سبا آیه 15،(به معنای شهری است خوش وخدایی آمرزنده ) را بهترین مصداق است وبه«غزارات میاه»فراوانی اب و«خضارت اراضی»سرسبزی گندوگونه معروف افاق است.
درفصل تابستان وموسم ییلاق«جبال وتلاق»کوه ها وبیشه ها ی ان خرم بوده ودرناحیه ای «تمثال ونمونه روضه ارم» است(کنایه ازبهشت)
حاکم نشین قاعده ی ولایت نور،بلده وقرای تابعه،بلوک نورنامیده می شوند.
بلده نورتقریبا عبارت از400خانوارومنقسم میشود به 20محله به شرح ذیل:
1-کوشک سرا2-نجارمحله3- درزی محله4- تفنگ چی محله5- کیا محله6- میرآخور محله7- تاکریج محله8- رودگر محله9- فارسی محله10- نقره چی محله11 -تول محله12-لاری محله13- پولاد محله14 -شیخ محله15 -میم باش محله16 -ملا محله17 -کلیج محله18 - داوو محله19 -کوته محله20 -کاردگرمحله
بازار (1)بلده نورعبارت از راسته ای که تقریبا بیش از 50 باب دکان وچندین کاروان سرا وچندین باب دکان دیگر که در اماکن مختلف وجود دارد.
حمام ها
منحصر به 3 باب است دوتا عمومی ودیگری متعلق به عمارت حکومتی طایفه خواجه درمحله کوشک سرا.
عمارت ها
عمارت حکومتی(2)،مشتمل بربیرونی واندرونی وسایر ملزومات بسیارعالی وممتازمی باشد که از بنا های میرزا اسدالله خان(3)وزیر لشکر فتحعلی شاه قاجارومیرزا زکی خان برادرمیرزا اسدالله خان است.عمارت دیگری وجود دارد که به زیبایی این عمارت نمی باشد.
مدرسه ها
مدرسه ای (4)است درنزدیک به عمارت مزبورکه طلبه نشین است. دارای 14حجره برای سکونت طلاب وسه صفحه که درحکم مسجد وهم مدرس.طلاب به تحصیل مقدمات ،سطح فقه واصول مشغولند.مُدرٍس حالیه مدرسه،آخوند ملا حسین ابن مجید بیک است (5)که درعلوم مذکوره دارای تبحر وفضیلت است.
تکایا
در جلوی مدرسه ی مذکور،تکیه ای(6) است که دراوقات تعزیه داری دران به مراسم این کارقیام واقادم می نمایند ودرایام غیرعزاداری برحسب رسم معمول این صفحات تکیه،باراندازقوافل ومنزل مسافران است.علاوه بر این تکیه،دو تکیه ی دیگرنیزدربلده نوراست یکی تکیه ی معروف به بازار(7)ودیگری تکیه ی کربلایی نورمحمد.
مساجد
1-مسجد جامع2- مسجد ملامحمد قلی3-مسجدامام زاده اسماعیل4-مسجد بازار5-مسجد میرزا رضا6-مسجد میرزا هاشم کلانتر7 مسجد ملا طاهر8-مسجد حاجی سید هادی9-مسجد حاجی عبدالحسین ومساجد دیگر
علما
از علمای معروف بلده نوردراین ایام آخوند ملاعبدالله پسرملا محمد مجتهد وآخوند ملا حسین سابق الذکروشیخ محمود شیخ السلام پسرمرحوم ملاعلی اکبر،که ملاعلی اکبر،مردی عالم ومتبحری بود ه است.
حاکم بلده نور
میرزاعبدالله خان پسرمرحوم میرزا علی نقی خان ونوه آقا بابا خان، برادرصدراعظم نوری است.
توضیحات:
1-سرسنگ بازار که ازابتدای حمام گلستان فعلی شروع وتا امامزاده اسماعیل ادامه
داشت.چند مغازه ی متروکه ودرحال تخریب دراین راسته وجود دارد.
2- این عمارت زیبا متاسفانه درسالیان نچندان دوربطور کامل تخریب شد.
3-این مدرسه خوشبختانه از تعرضات مصون مانده ودرحال مرمت وبازسازی است.
4-میرزا اسدالله خواجه نوری ،پدر صدراعظم نوری
5-ملاحسین ازطایفه ای معروف دربلده نور به نام «ملایه» که داری 3 فرزند به نام های ارباب محمد،شیخ عبدالباقی ،شیخ عبدالغنی بود وخانواده های کثیری وساسانی ازاین طایفه هستند.درشماره های بعدی این وبلاگ شجره نامه ی ازاین طایفه منتشرخواهد شد.
6 - تکیه سیدالشهدابالاتر ازبیمارستان ولیعصر(عج)
7--بدلیل قرارگرفتن این تکیه درراسته بازارقدیم این تکیه به این اسم نامیده شد.
